From Controversy to Cohesion: Managing Religious Tension in Malaysia through Socioreligious Harmony Frameworks
DOI:
https://doi.org/10.22452/afkar.vol27no2.1Abstract
In 1938, Samuel P. Huntington notoriously argued that “the great divisions among humankind and the dominating source of conflict will be cultural,” a thesis that has since fuelled misconceptions about the inherent incompatibility of civilizations based on religious, ethnic, and racial differences. This perspective has particularly negatively impacted views of Islam when he added that “the crescent-shaped Islamic bloc, from the bulge of Africa to central Asia, has bloody borders.” Using a qualitative, library-based research approach, this article explores the contemporary challenges of religious tensions in Malaysia. It investigates whether meaningful interreligious coexistence is viable in a multi-religious country. These challenges, including prejudice and stereotyping, can be addressed through a comprehensive understanding of socio-religious harmony in Islamic perspectives that can be formulated by engaging with the commonalities perspective of religion, the principle of human brotherhood, the value of mutual tolerance (tasamuh), the role of dialogue and peaceful coexistence (fiqh al-ta‘ayush). Practical methods for implementing these values include interfaith education, community engagement, inclusive policymaking, and dialogue platforms that resonate with local cultural contexts. Together, these elements contribute to an integrated framework of harmonious socio-religious relations.
Downloads
References
Abdul Ghani, Ruhaizah & Jaffary Awang. “Resolving Conflicting Issues in A Pluralistic Society, Tolerance or Respect.” Proceedings of the 9th International Academic Conference, Istanbul (2014): 1-12.
Abdul Khir, Mohd Faizal. “Interaksi dengan Bukan Islam Berdasarkan al-Qur’an dan Hadis.” In Islam dan Hubungan Antara Penganut Agama, eds. Azizan Baharudin, Enizahura Abdul Aziz and Mohd Amiruddin Kamarulzaidi. Kuala Lumpur: Institut Kefahaman Islam Malaysia: 2019.
Abdul Rahman, Mohamad Zaidi. “Mengurus Hak Beragama Bukan Muslim dari Perspektif Siasah Syar‘iyyah.” Jurnal Usuluddin 36 (2012): 109-124.
Ahmad Yusoff, Atifah, Muhammad Ridhuan Tony Lim Abdullah, Mohd Nuri al-Amin Endut, Enizahura Abdul Aziz, and Ahmad Tarmizi Talib. “Indicators for Socio-Religious Harmony Index (SRHI) Instrument for Malaysia: Findings of FDM Expert Panel.” Pertanika Journal of Social Sciences & Humanities 26 (S) (2018): 55-72.
Ahmad Mohamad, Wan Zailan Kamaruddin Wan Ali, Alwani Ghazali, Chang Lee Wei & Rosilawati Zainol. “Interreligious Dialogue in Malaysia: Issues of its Implementation.” KATHA- The Official Journal of the Centre for Civilisational Dialogue 19(1) (2023): 1-13.
Ahmad Faizuddin Ramli & Jaffary Awang. “Sejarah Dialog Antara Agama di Malaysia: A History of Interfaith Dialogue in Malaysia.” Jurnal Hadhari 10(2) (2018): 169-190.
Ahmad Tarmizi Talib & Sarjit S. Gill. “Socio-Religious Tolerance: Exploring the Malaysian Experience. Global Journal of Human Social Science 12(8) (2012): 50-54.
Ajos, Ercy Gracella. “Isu 'Ham, Cheese' Meragukan di UM: JAKIM Sahkan Produk Tak Miliki Sijil Halal.” Berita Harian, 13 January 2025. Accessed 1 December 2025, https://www.bharian.com.my/berita/nasional/2025/01/1348793/isu-ham-cheese-meragukan-di-um-jakim-sahkan-produk-tak-miliki-sijil.
Al-Attas, Syed Muhammad Naquib. Islam: Faham Agama dan Asas Akhlak. Kuala Lumpur: Yayasan Anda Akademik, 1977.
Al-Bukhari Muhammad ibn Isma‘il. Sahih al-Bukhari (Arabic English), trans. Muhammad Muhsin Khan. Riyadh: Darussalam, 1997.
Al-Jazairi, Nur al-Din Muhammad Tahir. Kitab Asalib Ta‘amul ma‘a al-Khusum fi Da’ al-Sunnah al-Nabawiyyah. Irbid, Jordan: Dar al-Kitab, 2005.
Al-Qaradawi, Yusuf. Fikah Minoriti Muslim Kehidupan Kaum Muslimin di Tengah Masyarakat Bukan Muslimin, trans. H.M. Yusuf Sinaga. Kuala Lumpur: Seribu Dinar Sdn. Bhd, 2015.
Al-Qaradawi, Yusuf. Fiqh of Muslim Minorities: Contentious Issues & Recommended Solutions. Cairo: al-Falah Foundation, 2003.
Al-Shahrastani, Muhammad. Al-Milal wa al-Nihal. Beirut: Dar al-Kutub al-‘Ilmiyyah, 1992.
Al-Thurayqi, ‘Abd Allah bin Muhammad bin Ibrahim. Al-Isti‘anah bi Ghayr al-Muslimin fi al-Fiqh al-Islami. Muassasah al-Risalah, Beirut, 1993.
Alwani Ghazali. Interreligious Dialogue Model in the Life of the Prophet Muhammad. New York: Routledge, 2024.
Al-Zuhayli, Wahbah. Tafsir al-Munir Jilid 2, Terjemahan Indonesia. Jakarta: Gema Insani, 2013.
Bell, Daniel A. & Yingchuan Mo. “Harmony in the World 2013: The Ideal and the Reality.” Social Indicators Research 118(2) (2014): 797-818.
Bernama, “1,454 kandungan 3R dalam media sosial diturunkan setakat ini - Teo.” Astro Awani 7 April 2024. Accessed 1 December 2025, https://www.astroawani.com/berita-malaysia/1454-kandungan-3r-dalam-media-sosial-diturunkan-setakat-ini-teo-465595.
Bohm, David. Introduction to Unfolding Meaning: A Weekend of Dialogue with David Bohm. London: Ark Paperbacks, 1987.
Bohm, David. On Dialogue. New York: Routledge, 2004.
Buber, Martin. Between Man and Man. Translated by Ronald Gregor. London: Kegal Paul, 1949.
Department of Statistic Malaysia. “Kawasanku.” OpenDOSM 30 August 2023. Accessed 1 December 2025, https://open.dosm.gov.my/dashboard/kawasanku.
Frazer, Owen & Friedli, Richard. Approaching Religion in Conflict Transformation: Concepts, Cases and Practical Implications. Zurich: CSS Mediation Resources, 2015.
Friedman, Maurice S. Martin Buber: The Life of Dialogue. New York: Routledge, 2002.
Holquist, Michael. Dialogism: Bakhtin and His World. London: Routledge, 1990.
Ibn ‘Abidin, Muhammad Amin. Rad al-Mukhtar ‘ala al-Dar al-Mukhtar Sharh Tanwir al-Absar. Beirut: Dar al-Kutub al- ‘Ilmiyyah, 1994.
Johar Arifin. “Hadis-hadis Nabi dalam Berinteraksi dengan Non-Muslim (Musalimun).” Toleransi: Media Ilmiah Komunikasi Umat Beragama 2(2) (2010): 163-186.
Kamar Oniah Kamaruzaman. Religion and Pluralistic Co-Existence: The Muhibbah Perspective (A Collection of Seminar Papers). Kuala Lumpur: IIUM Press, 2010.
Khadijah Mohd Khambali @ Hambali & Mohd Haled, Mohd Herzali. “Toleransi Beragama dan Amalannya di Malaysia: Rujukan kepada Artikel 11 Perlembagaan Persekutuan Malaysia.” Jurnal Usuluddin 27 (2008): 81-92.
Khadijah Mohd Khambali @ Hambali, Nurfarhana Abdul Rahman, Nurhanisah Senin & Sri Rahayu Dollah. “Storytelling as a Peace Education in Interfaith Dialogue: An Experience Among Selected University Students.” Afkar: Jurnal Akidah & Pemikiran Islam Vol. 21 Issue 1 (2019): 111-138.
Khadijah Mohd Khambali @ Hambali, Wan Ariffin Wan Yon & Suraya Sintang. “Toleransi dan Pluralisme Menurut Pengalaman Masyarakat Bidayuh.” Jurnal Usuluddin 40 (2014): 99-133.
Khadijah Mohd Khambali @ Hambali. “Kepelbagaian dan Kesatuan dalam Konteks Fiqh al-Ta‘ayyush di Malaysia Menurut Perspektif Pemikiran Islam.” Afkar: Jurnal Akidah & Pemikiran Islam 22(1) (2020): 73-102.
Khalif Muammar Harris. Islam dan Pluralisme Agama: Memperkukuh Tauhid pada Zaman Kekeliruan. Kuala Lumpur: Dewan Bahasa dan Pustaka, 2015.
Linehan, Margaret D. Varieties of Muslim Nonviolence: Three Muslim Movements of Nonviolence and Peace Building. Washington D.C.: Georgetown University, 2013.
Malaya Daily. “Isu Stoking Kalimah Allah: 42 Laporan, Polis Buka Kertas Siasatan.” Malaya Daily 18 March 2024. Accessed 1 December 2025, https://malayadaily.com/berita/isu-stoking-kalimah-allah-42-laporan-polis-buka-kertas-siasatan/.
MalayMail. “IGP: ‘3R’ Issues Like ‘Warfare’, Could Tear Malaysia Apart.” MalayMail 12 March 2025. Accessed 1 December 2025, https://www.malaymail.com/news/malaysia/2025/03/12/igp-3r-issues-like-warfare-could-tear-malaysia-apart/169375#google_vignette.
Malaysiakini. “Era FM Operator Slapped with RM250k Fine Over Insult On Hindu Ritual.” Malaysiakini, 11 March 2025. Accessed 1 December 2025, https://www.malaysiakini.com/news/736962.
Mohammad Khairil Ashraf Mohd Khalid. “Kelab Komedi Buat Laporan Polis Wanita Hina Agama.” Sinar Harian 9 July 2022. Accessed 1 December 2025. https://www.sinarharian.com.my/article/210772/berita/semasa/kelab-komedi-buat-laporan-polis-wanita-hina-agama.
Muhammad Zulsyamini Sufian. “Perak Religious Dept Apologises Over Controversial Visit to Hindu Temple” New Straits Times, 2 August 2024, accessed 1 December 2025, https://www.nst.com.my/news/nation/2024/08/1085776/perak-religious-dept-apologises-over- Suri, controversial-visit-hindu-temple.
Mohd Sani Badron. “Interaksi Penganut Agama: Latar Belakang dan Motif.” Muzakarah Pakar Pendekatan Fiqh Ta’amul dalam Hubungan Penganut Agama di Malaysia. Institut Kefahaman Islam Malaysia, 2016.
Mohd Sharif, Mohd Farid & Khadijah Mohd Khambali @ Hambali. “Respons Pelajar Institut Pengajian Tinggi Awam Terhadap Pluraliti Agama di Malaysia.” Afkar: Jurnal Akidah dan Pemikiran Islam 19(1) (2017): 1-40.
Muzaffar, Chandra. “Morality in Public Life: The Challenge before Religion.” American Journal of Islamic Social Sciences 19(3) (2001): 90-110.
New Straits Times. “Be Mindful of Your Words, Ramanan Says Amid Temple Relocation Talks.” New Straits Times, 25 March 2025, accessed 1 December 2025. https://www.nst.com.my/news/nation/2025/03/1193046/dewi-sri-pathrakaliamman-temple-management-agrees-relocate.
Pew Research Center. “Appendix B: Social Hostilities Index.” Pew Research Center. Accessed 1 December 2025, https://www.pewresearch.org/wp-content/uploads/sites/20/2024/12/PR_2024.12.18_restrictions-on-religion-2022_appendix-b.pdf
Shafiq, Muhammad & Mohammed Abu-Nimer. Interfaith Dialogue: A Guide for Muslims. Washington: International Institute of Islamic Thought, 2007.
Syamsuddin Arif. Kebenaran al-Quran dan Dialog Antara Agama: Sorotan terhadap Segi-segi Hubungannya dengan Pluralisme Agama: Satu Penelitian Islami. Kuala Lumpur: Institut Kefahaman Islam Malaysia, 2014.
Smart, Ninian. The Religious Experience of Mankind. New York: Charles Scribner's Sons, 1969.
Suraya Sintang, et al,. “The Spirit of Human Fraternity Pervades Sabah’s Inter Religious Landscape Preserving Unity in Diversity.” Afkar: Jurnal Akidah & Pemikiran Islam 24(1) (2022): 191-242.
Swidler, Leonard. “Understanding Dialogue.” In Interfaith Dialogue at the Grass Roots, ed. Rebecca Kratz May. Philadelphia: Ecumenical Press, 2008.
The Straits Times. “Malaysia Radio Station Operator Fined $75,400 After Djs Mock Hindu Religion.” The Straits Times, 12 March 2025. Accessed 1 December 2025. https://www.straitstimes.com/asia/se-asia/malaysia-radio-station-era-fm-operator-fined-75400-but-licence-remains-active-after-djs-mock-hindu.
Wan Norhasniah Wan Husin & Haslina Ibrahim. “Religious Freedom, The Malaysian Constitution and Islam: A Critical Analysis.” Procedia - Social and Behavioral Sciences 217 (2016): 1216-1224.
Wan Sabri Wan Yusuf & Arfah Ab Majid. “Interreligious Dialogue Models in Malaysia.” Global Journal Al-Thaqafah (GJAT) 2(1) (2012): 7-13.
Zulkefli Aini & Wan Nurul Anis Wan Ismail. “Amalan Konsep Fiqh al-Ta‘ayusy Sebagai Wahana Dakwah Masyarakat Majmuk.” Rahmah li al-‘Alamin: Dakwah dalam Masyarakat Majmuk di Malaysia. Bangi: Fakulti Pengajian Islam, Universiti Kebangsaan Malaysia 2018.
Downloads
Published
How to Cite
Issue
Section
License
Copyright (c) 2025 Afkar: Jurnal Akidah dan Pemikiran Islam

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.






